Diş Eti Hastalığı Nedir?
Diş eti hastalığı, diş etlerini ve dişleri destekleyen kemik dokusunu etkileyen ciddi bir enfeksiyon hastalığıdır. Bu hastalık genellikle dişler üzerinde biriken plak ve tartar sonucu ortaya çıkar. Plak, bakterilerin oluşturduğu yapışkan bir tabakadır ve düzenli olarak temizlenmezse tartar haline gelir. Tartar oluşumu diş etlerinde iltihaplanmaya neden olur ve bu durum tedavi edilmezse diş kaybına kadar gidebilir. Diş eti hastalığı sadece ağız sağlığını etkilemekle kalmaz, aynı zamanda kalp hastalıkları, diyabet ve erken doğum gibi ciddi sağlık sorunlarına da yol açabilir.
Diş Eti Hastalığının Türleri
Diş eti hastalığı iki ana aşamada incelenir. İlk aşama gingivitis olarak adlandırılır ve bu dönemde sadece diş etleri etkilenir. Gingivitis aşamasında diş etleri kızarır, şişer ve fırçalarken kanar. Bu aşama geri dönüşümlüdür ve doğru bakım ile tamamen iyileştirilebilir. İkinci aşama ise periodontitis olarak bilinir ve bu durumda enfeksiyon diş etlerinden daha derinlere, kemik ve bağ dokusuna yayılır. Periodontitis aşamasında diş etleri dişlerden çekilir, kemik kaybı oluşur ve dişler sallanmaya başlar. Bu aşama geri dönüşümsüzdür ve kalıcı hasar bırakabilir.
Hastalığın Nedenleri ve Risk Faktörleri
Diş eti hastalığının ana nedeni kötü ağız hijyenidir. Düzenli olarak diş fırçalanmadığında ve diş ipi kullanılmadığında plak birikimi oluşur. Bu plak zamanla mineralize olarak tartar haline gelir ve sadece profesyonel temizlik ile giderilebilir. Sigara kullanımı diş eti hastalığı riskini önemli ölçüde artırır çünkü kan dolaşımını bozar ve bağışıklık sistemini zayıflatır. Diyabet hastalarında diş eti hastalığı riski daha yüksektir çünkü yüksek kan şekeri seviyeleri enfeksiyonlara karşı vücudun direncini azaltır. Hormonal değişiklikler, özellikle hamilelik döneminde diş etlerini daha hassas hale getirir. Genetik faktörler de önemli rol oynar ve bazı insanlar diş eti hastalığına daha yatkındır.
Belirtiler ve Semptomlar
Diş eti hastalığının erken belirtileri genellikle hafif olur ve çoğu zaman göz ardı edilir. En yaygın belirti fırçalarken veya diş ipi kullanırken oluşan kanamadır. Sağlıklı diş etleri kanamaz, bu nedenle herhangi bir kanama durumunda diş hekimine başvurulmalıdır. Diş etlerinde kızarıklık, şişlik ve hassasiyet diğer önemli belirtilerdir. Ağız kokusu ve ağızda kötü tat hissi de hastalığın göstergesi olabilir. Hastalık ilerledikçe diş etleri dişlerden çekilmeye başlar ve dişler daha uzun görünür. Dişler arasında boşluklar oluşabilir ve dişler sallanmaya başlar. İleri aşamalarda apseler oluşabilir ve bu durumda şiddetli ağrı yaşanabilir.
Tanı ve Teşhis Süreci
Diş eti hastalığının teşhisi kapsamlı bir muayene ile yapılır. Diş hekimi önce diş etlerinin görünümünü değerlendirir ve kanama olup olmadığını kontrol eder. Periodontal sond adı verilen özel bir alet ile diş eti ceplerinin derinliği ölçülür. Sağlıklı diş etlerinde cep derinliği 1-3 mm arasındadır. Derinlik 4 mm’den fazla ise diş eti hastalığı olduğu düşünülür. Röntgen çekimi ile kemik kaybının miktarı değerlendirilir. Bazı durumlarda bakteriyel testler yapılabilir ve hangi bakterilerin enfeksiyona neden olduğu belirlenir. Bu bilgiler tedavi planının oluşturulmasında önemli rol oynar.
Tedavi Yöntemleri
Diş eti hastalığının tedavisi hastalığın şiddetine göre belirlenir. Erken aşamada olan gingivitis durumunda profesyonel temizlik yeterli olabilir. Bu işlemde plak ve tartar temizlenir ve hasta doğru fırçalama ve diş ipi kullanma teknikleri konusunda eğitilir. Daha ileri durumlarda kök düzleştirme işlemi gerekebilir. Bu işlemde diş köklerinin yüzeyi temizlenir ve pürüzsüz hale getirilir. Lokal anestezi altında yapılan bu işlem enfeksiyonun kontrol altına alınmasını sağlar. Antibiyotik tedavisi bazen sistemik olarak, bazen de lokal olarak uygulanır. İleri durumlarda cerrahi müdahale gerekebilir. Flap operasyonu ile diş etleri kaldırılır, enfekte dokular temizlenir ve diş etleri tekrar yerine dikilir. Kemik kaybı olan durumlarda kemik grefti uygulanabilir.
Önleme ve Korunma
Diş eti hastalığının önlenmesi için en önemli faktör düzenli ve doğru ağız hijyenidir. Dişler günde en az 2 kez, tercihen her yemekten sonra fırçalanmalıdır. Yumuşak kıllı bir diş fırçası kullanılmalı ve fırçalama işlemi en az 2 dakika sürmelidir. Diş ipi kullanımı çok önemlidir çünkü fırçanın ulaşamadığı alanları temizler. Antiseptik gargara kullanımı bakterilerin sayısını azaltır. Sigara kullanımından kaçınmak hastalık riskini önemli ölçüde azaltır. Sağlıklı beslenme, özellikle C vitamini açısından zengin gıdalar tüketmek diş eti sağlığı için faydalıdır. Düzenli diş hekimi kontrolü, erken teşhis ve tedavi için çok önemlidir. 6 ayda bir profesyonel temizlik yaptırmak hastalığın önlenmesinde kritik rol oynar.
Sonuç
Diş eti hastalığı ciddi bir sağlık sorunu olmasına rağmen önlenebilir ve tedavi edilebilir bir durumdur. Erken teşhis ve uygun tedavi ile diş kaybı önlenebilir ve sağlıklı bir ağız yapısı korunabilir. Düzenli ağız hijyeni, sağlıklı yaşam tarzı ve profesyonel bakım ile diş eti hastalığından korunmak mümkündür. Hastalık belirtileri görüldüğünde derhal diş hekimine başvurmak, tedavinin başarısı için çok önemlidir.